Những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta qua các thời kỳ đối với người Việt Nam ở nước ngoài

 

Tiếp nối truyền thống dân tộc và tư tưởng Hồ Chí Minh về khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trên cơ sở nhận thức đầy đủ hơn về vị trí, vai trò và những đóng góp tích cực của người Việt Nam định cư ở nước ngoài, Đảng và Nhà nước ta khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không tách rời và là nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Sau năm 1975, khi đất nước thống nhất và đối mặt với những thách thức to lớn, Ban Việt kiều Trung ương đã thực hiện những thay đổi quan trọng về cơ cấu tổ chức, từ một hội đồng liên ngành chuyển thành cơ quan chuyên trách với những nhiệm vụ cụ thể hơn. Trong bối cảnh kiều bào ngày càng đa dạng về thành phần, quan điểm chính trị, Ban đã kiên trì thực hiện các chính sách tập hợp, đoàn kết và bảo vệ cộng đồng.

Năm 1995, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài chính thức trực thuộc Bộ Ngoại giao theo Nghị định số 77/CP, khẳng định vị trí chiến lược của công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong ngành Ngoại giao. Đặc biệt, sự ra đời của Nghị quyết 36-NQ/TW của Bộ Chính trị với chủ trương nhất quán: “Người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không tách rời và là nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam” đã trở thành kim chỉ nam xuyên suốt. Tại Chương 1, Điều 3, Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008, sửa đổi, bổ sung năm 2014 ghi rõ: “Người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam và người gốc Việt Nam cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài. Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài là người Việt Nam đã từng có quốc tịch Việt Nam mà khi sinh ra quốc tịch của họ được xác định theo nguyên tắc huyết thống và con, cháu của họ đang cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài”.

Trên cơ sở đó, Ủy ban đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu, xây dựng, bổ sung, sửa đổi các quy định pháp luật, đề xuất chủ trương, chính sách mới bảo đảm quyền lợi của kiều bào thiết thực và hiệu quả. Các quy định pháp luật liên quan đến quốc tịch, xuất nhập cảnh, cư trú; các Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Nhà ở được sửa đổi với nội dung thông thoáng hơn, tạo điều kiện cho đồng bào ta ở nước ngoài hưởng những quyền lợi và nghĩa vụ gần với người trong nước, khuyến khích bà con đầu tư, kinh doanh trong nước.

Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã nêu các định hướng phát triển của đất nước, không chỉ trong giai đoạn 2021-2025 mà cho cả những thập niên tới, đề ra mục tiêu chiến lược Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Trong đó, đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài, Đại hội nêu rõ nhiệm vụ “triển khai toàn diện và mạnh mẽ hơn”. Ngày 12/8/2021, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 12-KL/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới. Kết luận số 12/KL-TW của Bộ Chính trị khẳng định vị thế và vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đóng góp xây dựng đất nước ngày càng được củng cố và nâng cao.

Trong những năm qua, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục lớn mạnh cả về lượng và chất khi số người Việt Nam ở nước ngoài ngày một tăng, vai trò, vị thế và uy tín của kiều bào ta trong xã hội nước sở tại ngày càng được nâng cao. Ðại bộ phận người Việt Nam ở nước ngoài đều ổn định cuộc sống, hội nhập sâu rộng vào xã hội nước sở tại trong tất cả lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, đến văn hóa, xã hội, có tiềm lực đáng kể về trình độ khoa học, kỹ thuật, tiếp tục đóng góp tích cực, là cầu nối quan trọng gắn kết Việt Nam với thế giới.

Theo thống kê, hiện nay, có khoảng 6 triệu người Việt Nam ở nước ngoài, sinh sống tại 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó hơn 80% là ở các nước phát triển. Kiều bào tiếp tục có nhiều hoạt động hướng về quê hương, góp phần quan trọng vào công cuộc bảo vệ chủ quyền biển đảo và xây dựng đất nước. Hằng năm, có khoảng 500 lượt chuyên gia, trí thức kiều bào về nước tham gia các hoạt động khoa học, công nghệ…Theo thống kê sơ bộ, hiện có khoảng 200 cơ sở dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Trong khoảng 3 thập kỷ qua, lượng kiều hối mà kiều bào gửi về trong nước đạt trên 206 tỷ đô la, tương đương với lượng vốn FDI được giải ngân trong cùng thời kỳ. Lượng kiều hối này đã góp phần không nhỏ đối với phát triển kinh tế xã hội của đất nước, thúc đẩy hoạt động thương mại, dịch vụ, sản xuất, kinh doanh, hỗ trợ và duy trì an sinh xã hội... Bên cạnh đó, Bộ Ngoại giao đã phối hợp với các ban, bộ, ngành, địa phương tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa như chương trình Xuân Quê hương, đoàn kiều bào dự Giỗ Tổ Hùng vương, thăm quân dân huyện đảo Trường Sa và Nhà giàn DK1, trại hè Việt Nam, ngày Tôn vinh tiếng Việt… đưa các thế hệ người Việt xa quê trở về Tổ quốc, góp phần vun đắp tình cảm với quê hương, từ đó thổi bùng khát khao được cống hiến và chung tay góp sức cho sự phát triển của đất nước. Hiện nay, với hơn 421 dự án FDI với tổng số vốn đăng ký 1,72 tỷ USD tại 42 trong 63 tỉnh thành, cùng nguồn kiều hối dự báo đạt khoảng 16 tỷ USD trong năm 2024 là những nguồn lực rất quan trọng cho sự phát triển của đất nước.

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài còn có đóng góp rất quan trọng đối với những thành công của hoạt động ngoại giao nhân dân trong công cuộc đổi mới. Thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, tôn giáo, bà con kiều bào ta đã và đang góp phần giữ gìn bản sắc và quảng bá những giá trị văn hóa dân tộc, xây dựng hình ảnh đất nước Việt Nam tươi đẹp, mến khách, thúc đẩy và giành được sự yêu mến của bạn bè quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng khẳng định vai trò, vị thế trong xã hội nước sở tại; nhiều tấm gương trong lao động, học tập, nghiên cứu khoa học, sản xuất, kinh doanh... đã góp phần làm rạng danh đất nước, dân tộc Việt Nam khắp năm châu bốn bể.

Ngày 23/8/2024, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư) đã tiếp đoàn đại biểu kiều bào tiêu biểu nhân dịp về nước dự Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ 4, dự Diễn đàn Trí thức và Chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài năm 2024. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, Đảng, Nhà nước và nhân dân cả nước luôn chào đón, tạo điều kiện thuận lợi để người Việt Nam ở nước ngoài về nước thăm thân, du lịch, đầu tư sản xuất, kinh doanh; hết sức cầu thị, lắng nghe tâm tư nguyện vọng, tiếp thu ý kiến đóng góp, hiến kế xây dựng đất nước của bà con. Đảng, Nhà nước sẽ tiếp tục xây dựng và hoàn thiện các chủ trương, chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài, phát huy tiềm năng, thế mạnh, nguồn lực quý báu của kiều bào trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời, đẩy mạnh hợp tác với các nước để bảo vệ quyền lợi chính đáng của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, hỗ trợ đồng bào ổn định cuộc sống, yên tâm làm ăn, hội nhập và phát triển mạnh trong đời sống xã hội nước sở tại.

Dù sống ở nước ngoài, nhưng hàng triệu trái tim, khối óc và dòng máu Lạc Hồng của người Việt Nam luôn hướng về Tổ quốc. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng gắn bó và hướng về quê hương, thật sự trở thành một bộ phận không tách rời và một nguồn lực quan trọng của cộng đồng dân tộc Việt Nam, đóng góp tích cực cho quá trình xây dựng, bảo vệ, phát triển và hội nhập của đất nước. Góp phần làm gắn kết hơn nữa khối đại đoàn kết toàn dân tộc cũng như bác bỏ những luận điệu xuyên tạc khối đại đoàn kết dân tộc, xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Những hành động xuyên tạc của các thế lực xấu rõ ràng rất lạc lõng, bị chính cộng đồng người Việt tại các nước lên án, tẩy chay./.

Theo Liêm Chính - Bình Nguyên