Đừng để lòng dân ta thán vì sự tha hóa của “chủ nghĩa hậu duệ” trong bộ máy công quyền

“Con hơn cha là nhà có phúc” là mong muốn chính đáng, là khát vọng tốt đẹp của mỗi gia đình, mỗi ông bố bà mẹ. Một khi “con hơn cha”, thế hệ sau tiến bộ hơn thế hệ trước không chỉ là hồng phúc của mọi gia đình mà còn là đại phúc của cả dân tộc và toàn xã hội.

Thế nhưng mấy ngày gần đây, dư luận xã hội lại thêm một lần bức xúc vì có trường hợp thăng tiến “siêu nhanh”, bổ nhiệm “thần tốc” không phải vì tài năng, phẩm hạnh và mức độ đóng góp, cống hiến cho tổ chức, mà cái chính do là “hậu duệ” của một người nguyên là cán bộ lãnh đạo cao nhất tỉnh.

Vẫn cố tình “giẫm chân vào vết xe đổ”

Thông tin ông Nguyễn Công Thắng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Bắc Ninh sử dụng bằng giả, có nhiều bằng cấp (cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ) và trong khoảng chục năm được thăng tiến “thần tốc” khiến dư luận thêm một lần nhức nhối về "lỗ hổng" trong quy trình công tác cán bộ. Nhức nhối bởi lẽ, người đứng đầu cơ quan kiểm tra tỉnh ủy có chức năng, nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực thì chính bản thân họ lại có hành vi mờ ám trong việc “làm đẹp” hồ sơ, trình độ học vấn của mình để “chui sâu, leo cao”.

Trong khi đó, bản thân người mắc vi phạm này là con trai của một người nguyên là cán bộ lãnh đạo cao nhất của tỉnh Bắc Ninh. Dư luận càng hoài nghi không hiểu vì sao một chức vụ quan trọng như vậy lại được trao “nhầm người” và đòi hỏi phải truy trách nhiệm đến cùng đối với các tổ chức, cá nhân liên quan trong việc tham mưu, nhận xét, đánh giá, bổ nhiệm trường hợp này. Không thể có chuyện dùng tấm bình phong “đúng quy trình” nhưng lại để “con voi lọt qua lỗ kim” như vậy!

Ảnh minh họa: dantri.com.vn

Đáng buồn thay, đây không phải là trường hợp đầu tiên con em quan chức bị phanh phui vì có hành trình thăng tiến mờ ám và “lên nhanh như diều gặp gió”. Trước đó, hàng loạt “cậu ấm, cô chiêu” ở nhiều địa phương, bộ, ngành đã phải trả giá đắt bởi họ đi lên không phải bằng đôi chân của chính mình, mà được bố mẹ “cõng trên lưng” suốt chặng đường quan lộ như người dân ví von một cách chua chát.

Khoảng mấy năm trở lại đây, nhiều con quan chức đầu tỉnh, đầu ngành đã được “muôn dân biết mặt, cả nước biết tên” không phải bởi họ có tài năng xuất chúng, phẩm hạnh hơn người, mà bởi họ được “chở che, ưu ái” trong quá trình học tập, công tác và phát triển “thần tốc” khiến dư luận hết sức ngạc nhiên.

Đó là ông Lê Phước Hoài Bảo (con trai ông Lê Phước Thanh, khi đó là Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam) được bổ nhiệm chức vụ Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư khi mới 30 tuổi; ông Đinh Văn Vũ, 34 tuổi (con trai ông Đinh Văn Thu, khi đó là Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam) được bổ nhiệm chức vụ Phó giám đốc Trung tâm Hành chính công và Xúc tiến đầu tư tỉnh Quảng Nam. Ông Vũ Quang Hải, 28 tuổi (con trai ông Vũ Huy Hoàng, cựu Bộ trưởng Bộ Công Thương) đã được “bầu” làm Phó tổng giám đốc, thành viên Hội đồng quản trị Tổng công ty Cổ phần Bia-Rượu-Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco). Ông Nguyễn Nhân Chinh, Bí thư Tỉnh đoàn Bắc Ninh, 36 tuổi (con trai ông Nguyễn Nhân Chiến, khi đó là Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh) được chỉ định làm Bí thư Thành ủy Bắc Ninh...

Tất cả trường hợp được bổ nhiệm “thần tốc” nêu trên, người thì bị cách chức, người bị thu hồi quyết định, người bị hạ chức, người bị thuyên chuyển công tác. Hầu hết con em của các vị quan chức này đều có “quy trình” thăng tiến tương đối giống nhau, đó là thời gian đi học, đi đào tạo (kể cả ở nước ngoài) thì dài, trong khi thời gian công tác, tích lũy kinh nghiệm, mức độ đóng góp, cống hiến cho tổ chức chưa đáng là bao và nhất là tuổi đời, tuổi nghề còn non trẻ, nhưng lại liên tục được bổ nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong thời gian ngắn mà nhiều cán bộ, công chức cả đời mơ ước, phấn đấu “trầy vi tróc vảy” cũng khó đạt được!

Kiên quyết ngăn chặn, xử lý hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ

Trước hết, chúng ta phải công tâm khẳng định rằng, con em bất cứ ai cũng được quyền phấn đấu, thăng quan tiến chức. Thực tế cho thấy, phần lớn con em cán bộ lãnh đạo thường hơn con em người dân bình thường vì từ trong “mã gene” của họ đã ít nhiều có tố chất của các bậc phụ huynh; hơn thế, họ cũng được cha mẹ giáo dục, rèn luyện từ nhỏ và được tạo điều kiện học tập, đào tạo đến nơi đến chốn.

“Hổ phụ sinh hổ tử” với hàm ý cha mẹ tài năng cũng thường sinh ra con tài năng. Vì thế, không có lý do gì để chúng ta không khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho con em lãnh đạo chân tài thực đức có cơ hội phấn đấu, cống hiến và trưởng thành. Khi con em cán bộ lãnh đạo được thừa hưởng, phát huy những phẩm chất tốt đẹp, giá trị tích cực của cha anh mình không chỉ là sự nối tiếp thế hệ một cách lành mạnh, chính đáng mà còn góp phần vun đắp truyền thống một cách bền vững và xây dựng nền tảng chắc chắn cho tổ chức, cơ quan, đơn vị; rộng hơn là mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng, xã hội và đất nước.

Tuy nhiên, điều khiến dư luận băn khoăn, nhân dân bức xúc vì nhiều trường hợp con em cán bộ lãnh đạo được thăng tiến, bổ nhiệm “thần tốc”, tuy được “lót” bằng cái vỏ bọc “đúng quy trình” nhưng thực chất là tham nhũng quyền lực chính trị, cố tình tìm mọi cách để cho người nhà, người thân của mình được xếp đặt vào những vị trí dễ sinh lời, dễ “hái ra tiền”, dễ “vinh thân phì gia”. Danh đi liền với lợi. Vị trí càng quan trọng, càng “nhạy cảm” thì càng có điều kiện, cơ hội để vơ vét lợi ích, bổng lộc.

Nguyên nhân sâu xa của tình trạng bổ nhiệm người nhà, người thân tràn lan không chỉ xuất phát từ tư tưởng phong kiến “con vua thì lại làm vua”, “cha truyền con nối” đã ăn sâu vào “đường gân thớ thịt” của một bộ phận cán bộ, đảng viên mà nó còn là hệ quả tất yếu của tư duy “lợi ích nhóm”, “gia đình trị”, “dòng họ trị” của một bộ phận quan chức háo danh, vụ lợi, vì lợi ích hẹp hòi nên sẵn sàng chà đạp lên mọi nguyên tắc tổ chức, quy chế, quy định về quy trình nhân sự và công tác cán bộ.

Hậu quả ghê gớm hơn là khi đưa nhiều người nhà, người thân vào ê kíp lãnh đạo của mình sẽ tạo ra những cánh hẩu để cùng che chắn, bao bọc, dung túng vi phạm, khuyết điểm của nhau, từ đó làm mọt ruỗng văn hóa chính trị, đạo đức công vụ và hủy hoại nền tảng liêm chính, minh bạch của bộ máy công quyền, tác động rất tiêu cực đến niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Điều rất đáng suy ngẫm là trong thời kỳ kháng chiến giải phóng dân tộc trước đây, dù đối mặt với muôn vàn khó khăn, gian khổ nhưng tuyệt đại đa số lãnh đạo cao cấp của chúng ta rất gương mẫu, mực thước, động cơ trong sáng, hết lòng vì dân, vì nước; đồng thời luôn coi trọng trách nhiệm giáo dục, rèn luyện rất nghiêm khắc đối với con em mình.

Vì thế, nhiều con em lãnh đạo cao cấp vẫn tình nguyện nhập ngũ, hành quân vào chiến trường chiến đấu hay hăng say tham gia lao động ở các nhà máy, xí nghiệp, công trường, nông trường như bao thanh niên, người dân cùng thế hệ. Không có thái độ đòi hỏi, không có tư tưởng “một người làm quan cả họ được nhờ”, không có động cơ “cha truyền con nối” là một giá trị văn hóa chính trị cao đẹp, một giá trị đạo đức cách mạng sáng ngời của các bậc lãnh đạo tiền bối và nhiều vị lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước ta.

Cách đây hơn 11 năm, sau khi lắng nghe từ dư luận xã hội, tại Hội nghị cán bộ toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4, khóa XI (tháng 2-2012), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đặt câu hỏi đầy trăn trở: “Trong công tác cán bộ thì “Thứ nhất là quan hệ, thứ nhì là tiền tệ, thứ ba là hậu duệ, thứ tư mới đến trí tuệ”. Nó là cái gì?”. Hơn hai năm sau, trong một bài viết đăng trên Báo Nhân Dân nhân dịp kỷ niệm 69 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9-2014, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã thẳng thắn nêu ra: “Chúng ta vẫn còn phải trăn trở, đau lòng khi nghe câu truyền miệng lâu nay trong nhân dân: “Nhất hậu duệ, nhì tiền tệ, ba quan hệ, bốn trí tuệ” trong công tác cán bộ”.

Không ngẫu nhiên mà các vị lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước ta lại rất băn khoăn, trăn trở trước thực trạng “hậu duệ” như vậy. Bởi “chủ nghĩa hậu duệ” không những có thể làm tha hóa nhân cách của cả người được “trao quyền” và “nhận quyền” do động cơ không trong sáng, mục đích không lành mạnh mà nguy hại hơn, nó có thể biến quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước thành quyền lực của một gia đình, quyền lực một dòng họ. Đó chính là mầm mống khiến lòng dân ta thán và cũng là nguy cơ làm rạn nứt, thậm chí đổ vỡ niềm tin của nhân dân vào thể chế chính trị.

Cũng không phải ngẫu nhiên mà trong vòng 4 năm qua, Đảng ta đã ban hành hai quy định nhằm ngăn chặn tận gốc vấn nạn tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ. Đó là Quy định số 205-QĐ/TW ngày 23-9-2019 của Bộ Chính trị “Về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền” và Quy định số 114-QĐ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng ngày 11-7-2023 “Về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ”.

Việc nâng cấp chủ thể ban hành quy định cũng như xác định chính xác nội hàm của vấn đề cấp bách này cũng không ngoài mục đích nhận diện rõ hơn các hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ mà còn làm cơ sở để xử lý nghiêm minh, kịp thời những trường hợp sai phạm.

Nhiều quy định của Đảng đã được ban hành; nhiều bài học xương máu trong công tác cán bộ ở nhiều bộ, ngành, địa phương đã được mổ xẻ, rút ra; vấn đề quan trọng nhất là ở chỗ mỗi cán bộ, đảng viên phải luôn lấy đó làm tấm gương để tự soi, tự sửa, tự răn mình không bao giờ được phép cho “chủ nghĩa hậu duệ” lên ngôi, lộng hành. Bởi nếu quan chức nào còn sa chân vào vũng lầy này thì trước sau cũng sẽ bị kỷ luật Đảng, pháp luật Nhà nước và sức mạnh dư luận xã hội trừng trị họ một cách thích đáng!

THIỆN VĂN

*Mời bạn đọc vào chuyên mục Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng xem các tin, bài liên qua

Phòng, chống những biểu hiện dân túy trong cán bộ, đảng viên hiện nay-Bài 2: Làm tốt cả "xây" và "chống" (Tiếp theo và hết)

Chúng ta cần kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện dân túy nhằm góp phần xây dựng các cấp ủy đảng, chính quyền và đội ngũ cán bộ, đảng viên trong sạch, vững mạnh, có đủ bản lĩnh, trình độ, năng lực và uy tín lãnh đạo nhân dân thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Giáo dục chính trị, tư tưởng phải sâu và ngấm

Công tác giáo dục chính trị, định hướng về tư tưởng có ý nghĩa rất quan trọng để phòng, chống những biểu hiện dân túy trong cán bộ, đảng viên. Đề cập đến vấn đề này, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã đánh giá: “Công tác tư tưởng có nơi, có lúc chưa thực sự được cấp ủy coi trọng, chưa kịp thời, tính thuyết phục chưa cao”. Do vậy, cần phải đẩy mạnh và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên và nhân dân về Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước; kịp thời cập nhật và lý giải thuyết phục những vấn đề mới về lý luận, thực tiễn nảy sinh trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế.

Các cấp ủy đảng, chính quyền phải xây dựng quy chế, quy định chặt chẽ để tăng cường công tác quản lý cán bộ, đảng viên, chủ động phòng ngừa những biểu hiện dân túy nảy sinh. Thường xuyên theo dõi, nắm bắt, đánh giá đúng tình hình tư tưởng và dư luận xã hội; coi trọng xây dựng sự đồng thuận, thống nhất cao trong các tổ chức đảng, chính quyền, hệ thống chính trị và nhân dân về đường lối của Đảng, pháp luật Nhà nước và các vấn đề có liên quan đến lợi ích của quốc gia, dân tộc, cuộc sống của nhân dân. Đặc biệt, cấp ủy đảng, chính quyền các địa phương phải thường xuyên tìm hiểu, nắm bắt đúng tâm tư, nguyện vọng và lợi ích chính đáng của nhân dân; từ đó định hướng đúng dư luận, động viên các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia phát triển kinh tế-xã hội, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần tăng cường, củng cố và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Hội thảo “Công tác tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam - thực trạng và giải pháp” diễn ra ngày 9-11 tại Quảng Nam. Ảnh: baoquangnam.vn

Bên cạnh đó, các cấp ủy đảng, chính quyền phải làm tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về những biểu hiện dân túy trong cán bộ, đảng viên và trong xã hội hiện nay; có sự phân biệt sự khác nhau giữa “dân túy” với “dân chủ”. Đây là vấn đề không đơn giản. Bởi, những biểu hiện dân túy thường được ngụy trang rất khéo léo, trong khi điều kiện tiếp xúc của người dân với cán bộ không thường xuyên, thông tin nhiều chiều chi phối. Tập trung tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức rõ các phát ngôn, lời nói, hành động có tính mị dân, cùng với những nguyên nhân nảy sinh và tác hại của những biểu hiện dân túy trong đời sống chính trị-xã hội ở nước ta; từ đó có biện pháp phòng, chống các biểu hiện dân túy và âm mưu của các thế lực thù địch lợi dụng dân chủ để chống phá cách mạng Việt Nam.

Giải quyết thấu đáo những bức xúc xã hội

Thực tiễn cho thấy, người dân vẫn còn tin và ủng hộ các biểu hiện dân túy có nguyên nhân từ những hạn chế của một số cấp ủy đảng, chính quyền trong thực hiện đường lối phát triển kinh tế-xã hội và giải quyết những khó khăn, bức xúc của người dân, từ đó, họ mong muốn có những đại diện mới để thực hiện các vấn đề có hiệu quả hơn. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã khẳng định: “Phải luôn luôn quán triệt quan điểm “dân là gốc”, vì lợi ích của nhân dân, dựa vào nhân dân, phát huy vai trò làm chủ, tinh thần trách nhiệm, sức sáng tạo và mọi nguồn lực của nhân dân”. 

Cấp ủy đảng, chính quyền các địa phương phải luôn coi trọng việc quán triệt, cụ thể hóa và triển khai thực hiện thắng lợi các chủ trương, đường lối phát triển kinh tế-xã hội của Đảng, Nhà nước. Trong xây dựng chủ trương, biện pháp phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương, ngành mình phải trên cơ sở nghiên cứu, nắm vững đặc điểm, nhiệm vụ và tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; đồng thời phải tập trung giải quyết dứt điểm những khó khăn, bức xúc có liên quan mật thiết đến cuộc sống của nhân dân. Khi triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách phải thật sự quyết liệt vì lợi ích chung, thực hiện đúng lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”. Đồng thời phải kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện “tư duy nhiệm kỳ”; “một người làm quan, cả họ được nhờ”; “nói mà không làm”, chạy theo lợi ích trước mắt mà đi ngược lại lợi ích chung của xã hội và của nhân dân.

Đảng vì dân, dân tin Đảng

Hiện nay, đất nước đang thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mở cửa, hội nhập quốc tế, nhiều vấn đề mới nảy sinh đã có tác động đến tư tưởng, tình cảm, đời sống của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Đảng ta đã chỉ rõ: “Sự phân hóa giàu nghèo, phân tầng xã hội, cùng với tệ quan liêu, tham nhũng, xa dân, xâm phạm quyền làm chủ của nhân dân, làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng, là thách thức đối với mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng”. Trong sự nghiệp đổi mới, nhân dân không những là chủ thể tham gia xây dựng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước mà còn kiểm tra, giám sát, tạo dư luận mạnh mẽ để đấu tranh với các biểu hiện dân túy trong cán bộ, đảng viên; trực tiếp phát hiện, tố giác nhiều vụ tham nhũng, tiêu cực và cung cấp thông tin cho các cơ quan chức năng, truyền thông, báo chí để phanh phui, điều tra, xử lý các hành vi sai trái, góp phần làm trong sạch bộ máy Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị. Đảng ta đã khẳng định: “Thắt chặt mối quan hệ mật thiết với nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng; lấy hạnh phúc, ấm no của nhân dân làm mục tiêu phấn đấu; củng cố và tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa” (*).

Các cấp ủy đảng, chính quyền phải luôn coi trọng việc thực hành dân chủ rộng rãi để nhân dân thực sự là người chủ và làm chủ xã hội. Phải luôn quan tâm xây dựng các thiết chế, thể chế để nhân dân được thực hiện quyền dân chủ trực tiếp và gián tiếp trên tất cả các lĩnh vực, nhất là trong triển khai các kế hoạch, quy hoạch, chương trình, dự án có liên quan trực tiếp đến đời sống của họ. Các cơ quan công quyền thường xuyên tiếp xúc với nhân dân phải công khai những quy định về trách nhiệm, thái độ phục vụ nhân dân của cán bộ, công chức để nhân dân biết và giám sát. Phải xây dựng, thực hiện có hiệu quả các quy định về lấy phiếu tín nhiệm và bỏ phiếu tín nhiệm các chức danh trong bộ máy Nhà nước để nhân dân góp ý, thậm chí có thể bãi miễn bất cứ lúc nào những cán bộ, đảng viên có biểu hiện dân túy và các hành vi cửa quyền, tham nhũng, tiêu cực.

Mỗi cán bộ, đảng viên phải luôn tự giác chấp hành nghiêm kỷ luật của Đảng; thực hiện nói và làm theo đúng nghị quyết, chỉ thị, quy định, kết luận của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Trong các hoạt động, phải luôn đề cao thái độ, trách nhiệm phục vụ nhân dân, rèn luyện phong cách làm việc khoa học, sâu sát cơ sở, gần gũi với quần chúng. Đặc biệt, đối với cán bộ lãnh đạo, người đứng đầu các cấp khi đưa ra chủ trương, biện pháp hay quyết định phải dựa trên các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, pháp luật của Nhà nước, yêu cầu, nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị, không áp đặt chủ nghĩa cá nhân; coi trọng phát huy trí tuệ tập thể, tinh thần đoàn kết, vai trò, trách nhiệm nêu gương về lời nói và hành động. Đồng thời phải kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện quan liêu, mệnh lệnh, “nói nhiều, làm ít”; “nói mà không làm”; “nói một đằng làm một nẻo” hoặc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong giải quyết công việc ở một số cán bộ, đảng viên hiện nay.

Xử lý nghiêm hành vi tham nhũng, tiêu cực

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII của Đảng đã chỉ rõ 27 biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, trong đó có những biểu hiện dân túy. Đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chỉ rõ: “Nguyên nhân sâu xa của tham nhũng là do chủ nghĩa cá nhân, do sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, trong đó có cả cán bộ lãnh đạo cấp cao”. Đó cũng là nguyên nhân nảy sinh các biểu hiện dân túy trong cán bộ, đảng viên hiện nay. Do vậy, phòng, chống các biểu hiện dân túy trong cán bộ, đảng viên phải gắn kết chặt chẽ với thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ. Trong đó, các cấp ủy đảng phải đặc biệt coi trọng việc xây dựng, hoàn thiện đồng bộ, chặt chẽ hệ thống cơ chế, chính sách nhằm lựa chọn đúng cán bộ có đủ đức, tài, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm thực hiện tốt phương châm “nhốt quyền lực trong lồng cơ chế”; đồng thời chủ động phòng ngừa có hiệu quả những biểu hiện dân túy nảy sinh trong cán bộ, đảng viên.

Trong giai đoạn hiện nay, các cấp ủy đảng, chính quyền phải nghiên cứu, quán triệt sâu sắc nội dung cơ bản trong cuốn sách "Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh" của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, từ đó có quyết tâm chính trị cao, xác định đúng nội dung tập trung, khâu đột phá và cách làm phù hợp trong đấu tranh với các biểu hiện dân túy, kiên quyết xử lý những biểu hiện suy thoái và hành vi tham nhũng, tiêu cực trong cán bộ, đảng viên ở địa phương, cơ quan, đơn vị mình. Phải xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, người đứng đầu trong quán triệt, triển khai thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước và trong kiểm tra, phát hiện, đấu tranh với các biểu hiện dân túy. Đặc biệt, phải xử lý thật nghiêm những cán bộ, đảng viên lợi dụng chức quyền, có hành vi tham nhũng, tiêu cực, xâm phạm quyền dân chủ và lợi ích chính đáng của nhân dân, tạo bước chuyển biến vững chắc trong xây dựng nền tảng chính trị-tinh thần của xã hội, nhất là niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay.

-----------------------

(*) Đảng Cộng sản Việt Nam (năm 2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội, tập 1, tr 97

 Đại tá, TS VŨ ĐÌNH ĐẮC (Chủ nhiệm Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh, Trường Sĩ quan Chính trị)

 

Xây dựng Đảng vững mạnh là điều kiện tiên quyết phòng, chống tham nhũng, chống “diễn biến hòa bình”

Công cuộc “Đổi mới” đất nước do Đảng ta lãnh đạo nhiều năm qua đã đạt những thành tựu to lớn không thể phủ nhận, được nhân dân tin tưởng, bè bạn quốc tế thừa nhận và đánh giá rất cao. Tuy nhiên, với tâm địa đen tối, cái nhìn hằn học, các thế lực thù địch vẫn đang ra sức xuyên tạc cho rằng: Đảng, Nhà nước đấu tranh phòng, chống tham nhũng “thực chất chỉ là cuộc đấu đá nội bộ, tranh giành quyền lực”. Rằng: “... việc xây dựng Đảng chỉ là kiểu “giật gấu vá vai”. Tình trạng này tất yếu sẽ khiến Đảng đổ vỡ và tan rã”... Đây là những luận điệu bịa đặt, xuyên tạc hết sức nguy hiểm hòng chia rẽ Đảng với nhân dân, làm suy yếu, tiến tới xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

1. Từ các bài học thực tiễn trong các cuộc đấu tranh cách mạng từ khi thành lập Đảng đến nay, Đảng ta quyết tâm “Đổi mới” với phương châm xây dựng kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt. Công tác xây dựng Đảng là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và cấp bách, có ý nghĩa quyết định đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng và có ý nghĩa sống còn với chế độ ta. Việc xử lý cán bộ trong bộ máy Đảng, Nhà nước vi phạm pháp luật là một công việc bình thường trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Vậy mà, trong thời gian qua, mỗi khi Đảng ta kỷ luật cán bộ cao cấp vi phạm pháp luật, một số hãng thông tấn, báo chí nước ngoài thiếu thiện chí với Việt Nam và các trang mạng xã hội phản động, nhất là tổ chức Việt Tân luôn xuyên tạc rằng, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng ở Việt Nam là “thanh trừng phe phái” hay “tính hiệu quả không thể cao khi người dân đứng ngoài cuộc chiến chống suy thoái”. Họ cho rằng việc xử lý cán bộ vi phạm để “tăng cường quyền lực cho khối nội chính, tuyệt đối hóa quyền lực của Đảng”... Khi Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII diễn ra, họ lại có động thái bôi lem, vấy bẩn danh dự của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong việc xây dựng, chỉnh đốn Đảng, tiến tới công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Công tác xây dựng Đảng là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và cấp bách. Ảnh minh họa

Còn nhớ, ngày 19-8-1989, khi chúng ta đã bước vào công cuộc “Đổi mới”, nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày Bác Hồ kính yêu qua đời và chuẩn bị kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Thông báo số 151-TB/TW do Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh ký, thông báo đến toàn Đảng, toàn dân một số vấn đề liên quan đến Di chúc của Bác và ngày Bác qua đời. Khi đọc lại một số đoạn Di chúc Bác viết thêm năm 1968 về những việc cần làm sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước giành được thắng lợi hoàn toàn mà trước đây chưa công bố, chúng ta càng thêm kính yêu, khâm phục tầm nhìn sâu rộng và trí tuệ mẫn tiệp của Người và thấy như có lỗi với Bác vì “chưa thực hiện thật tốt” những điều Người căn dặn. Bác viết: “Ngay sau khi cuộc chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta đã hoàn toàn thắng lợi... Theo ý tôi, việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng, làm cho mỗi đảng viên, mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ Đảng giao phó cho mình, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân. Làm được như vậy, thì dù công việc to lớn mấy, khó khăn mấy chúng ta cũng nhất định thắng lợi”.

2. Để thực hiện những điều căn dặn của Bác về xây dựng Đảng viết trong Di chúc “việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng”, Đảng ta đã xác định xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt trong mỗi giai đoạn cách mạng. Đảng ta luôn luôn ý thức tầm quan trọng của công tác xây dựng Đảng nhằm tăng cường sức mạnh và tính chiến đấu của Đảng, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việc đẩy mạnh công tác xây dựng Đảng đã được đặt ra trong nhiều nghị quyết của Đảng, từ nghị quyết của các Đại hội đại biểu toàn quốc đến nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị, như Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 (lần 2) khóa VIII về “Một số vấn đề cơ bản và cấp bách trong công tác xây dựng Đảng hiện nay”; Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI về “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”; Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII về “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ”...

Hội nghị Trung ương 4 khóa XII đánh giá: “Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống với những biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc...”. Tình trạng này “làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng; nếu không được sửa chữa sẽ là thách thức đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và sự tồn vong của chế độ”. Từ đó, Trung ương yêu cầu phải “kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, củng cố niềm tin của đảng viên và của nhân dân đối với Đảng”.

Đại hội XIII của Đảng tiếp tục đánh giá: “Một bộ phận cán bộ, đảng viên phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí, ngại khó, ngại khổ, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Có thể thấy, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống là nguy cơ liên quan đến sự sống còn của Đảng, của chế độ. Sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, những hành vi tham nhũng, tiêu cực không còn là một khái niệm trừu tượng mà đã biểu hiện rất cụ thể trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có cả những người giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, cấp cao. Kết luận số 21-KL/TW ngày 25-10-2021 của Đảng cũng nhấn mạnh: “Một bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó có cả cán bộ lãnh đạo, quản lý nhận thức chưa đầy đủ tính chất, tầm quan trọng của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; chưa nêu cao tinh thần trách nhiệm, thiếu gương mẫu, phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí, sa vào chủ nghĩa cá nhân, nói chưa đi đôi với làm, vi phạm kỷ luật đảng, vi phạm pháp luật”.

Hội nghị Trung ương 4 khóa XIII của Đảng tiếp tục chỉ rõ: Một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ lãnh đạo, quản lý, nhất là người đứng đầu chưa nhận diện đầy đủ mức độ suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” tại địa phương, cơ quan, đơn vị mình; chưa quyết tâm và có biện pháp chỉ đạo đủ mạnh, còn thụ động, trông chờ vào sự chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên; không thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, chưa gương mẫu, mất đoàn kết nội bộ, chưa thẳng thắn đấu tranh với những biểu hiện suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, thậm chí còn cục bộ, lợi ích nhóm, bị cám dỗ bởi lợi ích vật chất, thờ ơ, vô cảm trước khó khăn, bức xúc của nhân dân.

3. Vậy, vì sao tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống vẫn tiếp tục diễn biến nghiêm trọng, chưa được ngăn chặn, đẩy lùi? Thực tế cho thấy, sở dĩ có tình trạng đó xảy ra là do một bộ phận cán bộ, đảng viên không tích cực học tập, nghiên cứu lý luận chính trị, về Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Họ đã phai nhạt về lý tưởng, dao động mục tiêu và con đường phát triển đi lên chủ nghĩa xã hội của dân tộc, phủ nhận các thành quả cách mạng và giá trị truyền thống của dân tộc. Từ đó phát ngôn và hành động không theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, không chấp hành nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt đảng, trước hết là nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc tự phê bình và phê bình. Từ đó lơ là, mất cảnh giác trước âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, đồng thời không kiên quyết phê phán, đấu tranh với những quan điểm sai trái, những luận điệu xuyên tạc lịch sử, thực tế đất nước, bôi nhọ Đảng, chế độ, chia rẽ niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.

Thực hiện lời căn dặn của Bác: “Ngay sau khi cuộc chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta đã hoàn toàn thắng lợi... Theo ý tôi, việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng, làm cho mỗi đảng viên, mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ Đảng giao phó cho mình, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân. Làm được như vậy, thì dù công việc to lớn mấy, khó khăn mấy chúng ta cũng nhất định thắng lợi”, các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương trong suốt mấy chục năm qua về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã đề ra những chủ trương và giải pháp quan trọng nhằm củng cố, kiện toàn và làm trong sạch bộ máy nhà nước. Trong đó coi trọng công tác tự phê bình và phê bình trong toàn Đảng, củng cố sự đoàn kết thống nhất nhằm xây dựng Đảng ta vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức; khắc phục những yếu kém trong bộ máy của Đảng và Nhà nước. Dân chủ trong Đảng và trong xã hội được mở rộng góp phần thúc đẩy kinh tế, văn hóa và xã hội phát triển.

Đại hội XIII của Đảng khẳng định: Tiếp tục xây dựng, chỉnh đốn Đảng toàn diện; tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng; đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng; xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, nhất là cán bộ cấp chiến lược, người đứng đầu có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; làm tốt công tác tư tưởng, lý luận; chú trọng công tác bảo vệ Đảng, bảo vệ chính trị nội bộ; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng và công tác dân vận của Đảng. Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân là điều kiện tiên quyết phòng, chống tham nhũng, diễn biến hòa bình vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

NGUYỄN TUẤN ANH (nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam)

 

Cán bộ “6 dám” - nhìn từ thực tiễn cơ sở -Bài 3: Gỡ “nút thắt” để cán bộ năng động, sáng tạo (Tiếp theo và hết)

Kết luận số 14-KL/TW (Kết luận 14) ngày 22-9-2021 của Bộ Chính trị đã tạo được cơ sở chính trị quan trọng, khơi dậy được tinh thần năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ các cấp. Tuy nhiên, để tinh thần “6 dám” có thể chuyển hóa thành hành động của cán bộ trong quá trình thực thi chức trách, nhiệm vụ thì vẫn còn nhiều lực cản.

1. Để lý giải cặn kẽ nguyên nhân dẫn đến tâm lý sợ sai không dám làm, hành vi đùn đẩy công việc, né tránh trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ, đảng viên thời gian qua thì có nhiều. Trong quá trình khảo sát thực tế tại các địa phương, chúng tôi nhận được nhiều câu trả lời có chung một đáp án. Trước hết, xét về góc độ tâm lý học, sợ sai, không dám làm là một biểu hiện có phần tiêu cực, nhưng một trong các nguyên nhân dẫn đến biểu hiện tâm lý này lại đến từ những kết quả tích cực trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực của Đảng.

Đồng chí Hồ Trung Việt, Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cà Mau thẳng thắn thừa nhận: “Thời gian qua, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được Trung ương mà đứng đầu là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt với tinh thần “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”. Nhiều vụ đại án được đưa ra xét xử, hàng loạt quan chức hầu tòa, nhiều cán bộ vướng vòng lao lý... Chính những kết quả này vô hình trung đã tạo ra hiệu ứng lây lan trong một bộ phận cán bộ, đảng viên. Song song đó, Trung ương ban hành nhiều quy định, chỉ thị, kết luận nhằm siết chặt kỷ cương của Đảng và đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tâm lý e ngại “cố thủ”, sợ sai không dám làm của một bộ phận cán bộ, đảng viên”.

Ảnh minh họa. Ảnh: tcnn.vn

Một nguyên nhân khác xuất phát từ sự chậm trễ trong việc ban hành văn bản nhằm thể chế hóa Kết luận 14 của Bộ Chính trị. Kết luận 14 nêu rõ: “... kịp thời xem xét, nghiên cứu để thể chế hóa thành quy định pháp luật, tạo cơ sở pháp lý để nhân rộng các mô hình, giải pháp...”. Kết luận 14 được Bộ Chính trị ban hành ngày 22-9-2021 và có hiệu lực ngay từ thời điểm ban hành. Ngày 29-9-2023, Chính phủ ban hành Nghị định số 73/2023/NĐ-CP quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Qua khảo sát tại nhiều tỉnh, thành phố, từ đội ngũ cán bộ các cấp đến lãnh đạo các địa phương cho rằng, vì chưa có văn bản thể chế hóa, chưa có cơ sở pháp lý nên rất khó triển khai trong thực tiễn. 

Đồng chí Phan Thanh Duy, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu nêu quan điểm: “Kết luận 14 của Bộ Chính trị là văn bản của Đảng mang tính định hướng lớn. Mặc dù đội ngũ cán bộ rất phấn khởi, anh em thêm vững tin trong thực thi chức trách, nhiệm vụ được giao, tuy nhiên những nội dung tại Kết luận 14 còn mang tính bao hàm, chung chung, chưa rõ, chưa cụ thể. Trước khi có Nghị định số 73/2023/NĐ-CP của Chính phủ, anh em không khỏi e ngại vì nếu thực hiện đột phá, đổi mới, sáng tạo nhưng có sai sót thì sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật, thậm chí là xử lý hình sự”.

2. Quá trình khảo sát tại các địa phương, các đồng chí lãnh đạo đều có chung đánh giá, Kết luận 14 đã tạo ra sức lan tỏa về tinh thần đổi mới chung trong đội ngũ cán bộ các cấp, nhưng vẫn chưa thể có những đổi mới, sáng tạo mang tính đột phá như Kết luận 14 mong muốn. Một nguyên nhân khác khiến cán bộ chùn bước, e ngại không dám đổi mới và chỉ có thể “sáng tạo trong khuôn khổ”, không dám “vượt rào” đến từ những bất cập, hạn chế từ các quy định của chính sách pháp luật hiện hành.

Trên thực tế, hệ thống pháp luật ở nước ta chưa đồng bộ, còn nhiều chồng chéo. Đại hội XIII của Đảng chỉ ra: “Hệ thống pháp luật còn một số quy định chưa thống nhất, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn; việc thể chế hóa, cụ thể hóa chủ trương của Đảng về một số nội dung trong công tác cán bộ còn chậm, có nội dung chưa thống nhất giữa pháp luật của Nhà nước và quy định của Đảng”. Và trong nhiều trường hợp, cán bộ muốn sáng tạo thì đồng nghĩa với việc phải làm “trái luật”.

Tại xã Quỳnh Đôi (Quỳnh Lưu, Nghệ An), đồng chí Hồ Đức Vĩ, Phó bí thư Đảng ủy xã cho biết: Giai đoạn trước, đất nông nghiệp trong xã bị bỏ hoang rất nhiều. Để khắc phục tình trạng này, UBND huyện cho chủ trương tích tụ ruộng đất, chuyển đổi từ trồng lúa sang các mô hình kinh tế trang trại. Nhằm tạo điều kiện cho nhân dân mở rộng quy mô sản xuất, lãnh đạo UBND xã Quỳnh Đôi cho phép nhân dân xây dựng các công trình cất trữ thức ăn chăn nuôi phù hợp với quy mô trang trại. Từ chủ trương này, Quỳnh Đôi xuất hiện nhiều mô hình trang trại quy mô lớn, mang lại hiệu quả kinh tế cao, được các cơ quan báo chí của tỉnh tuyên truyền, kịp thời nhân rộng. Tuy nhiên, khi cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra, kết luận các công trình xây dựng vượt quá diện tích cho phép theo những quy định của pháp luật và Chủ tịch UBND xã bị kỷ luật khiển trách, hạ bậc lương trong 6 tháng.

Bàn sâu kỹ hơn về vấn đề này, đồng chí Lê Văn Sử, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau tâm huyết chia sẻ: Rất nhiều quy định pháp luật chưa phù hợp, hoặc chưa theo kịp với thực tiễn nên dù địa phương có rất nhiều trăn trở, vướng mắc nhưng không tìm được cách giải quyết. Kết luận 14 nêu rõ: “Đề xuất đổi mới, sáng tạo của cán bộ phải bảo đảm không trái với Hiến pháp và điều lệ Đảng”. Trong khi đó, pháp luật là sự cụ thể hóa Hiến pháp, nếu pháp luật không còn phù hợp với thực tiễn mà cán bộ vẫn cố làm ngược lại thì có thể còn bị quy vào tội cố ý làm trái. Đó là chưa kể, không ít trường hợp, dù cán bộ đã làm đúng theo quy định pháp luật, nhưng khi xảy ra vấn đề, khi kiểm tra, thanh tra vẫn bị kết luận là làm sai vì cách áp dụng quy định của luật khác nhau, có luật thì cho phép, nhưng luật khác lại không. Chính những bất cập này khiến cán bộ chùn bước, tạo ra tâm lý e ngại, thậm chí tạo sức ì xã hội vì cán bộ không dám làm, công việc không trôi chảy.

Chỉ ra những vướng mắc trong các quy định của pháp luật, đồng chí Lê Văn Sử nêu dẫn chứng, cụ thể: Từ năm 2007, tỉnh giao cho một doanh nghiệp thực hiện dự án phát triển du lịch ven biển và hoàn toàn phù hợp với Luật Đầu tư. Đến năm 2010, vùng ven biển Cà Mau bị sạt lở nghiêm trọng, do đó doanh nghiệp phải tìm cách bảo vệ đất ven biển đã được giao khai thác, quản lý, sử dụng. Thời điểm năm 2016, trong chuyến khảo sát của Thủ tướng Chính phủ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, lãnh đạo tỉnh kiến nghị cho phép tỉnh triển khai các biện pháp để bảo vệ khu vực ven biển bị sạt lở và được Thủ tướng Chính phủ cũng như lãnh đạo các bộ, ngành rất ủng hộ. Nhưng khi địa phương làm văn bản đề nghị gửi ra, các cơ quan Trung ương lại cho rằng vướng các quy định của Luật Đất đai, Luật Lâm nghiệp và một số luật khác. Sau đó các bộ, ngành gửi văn bản đề nghị tỉnh Cà Mau phải thực hiện theo đúng các quy định của pháp luật.

Từ những thực tế trên, đồng chí Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho rằng, để có những đổi mới, sáng tạo, “xé rào” cơ chế, liên quan đến thẩm quyền của cấp nào thì xin cấp đó phê duyệt. Nhưng hiện nay những vướng mắc từ các quy định pháp luật khiến cho cấp thẩm quyền ở cơ sở không thể phê duyệt, mà để có thể phê duyệt được thì lại phải chờ Quốc hội xem xét sửa luật. Như vậy những vấn đề về cơ chế, chính sách, luật pháp... khiến cho tinh thần năng động, sáng tạo của cán bộ vẫn trong vòng luẩn quẩn. Do đó, cần phải có cơ chế linh hoạt hơn, phân cấp về cơ sở mạnh hơn. Theo đó, nếu ở cơ quan, đơn vị, địa phương phát hiện những quy định của pháp luật không phù hợp với thực tiễn và trình đến cấp có thẩm quyền xin được thí điểm thực hiện thì nên cho phép.

3. Một lực cản khác khiến cán bộ không quyết tâm đổi mới, sáng tạo là chưa có cơ chế khích lệ tương xứng. Trong không ít báo cáo, chỉ thị, nghị quyết, Trung ương đã chỉ ra thực trạng chưa có tiêu chí, cơ chế hiệu quả để đánh giá đúng cán bộ, tạo động lực, bảo vệ cán bộ và thu hút, trọng dụng nhân tài. Đặc biệt, đánh giá cán bộ vẫn là khâu yếu, chưa phản ánh đúng thực chất. Xét ở khía cạnh thu nhập, việc trả lương công chức, viên chức vẫn theo hệ số, có tính chất “cào bằng”, mặc dù áp lực công việc lớn nhưng mức thu nhập nhận lại không cao khiến cho cán bộ thiếu động lực phấn đấu. Ở khía cạnh thăng tiến trong nghề nghiệp, tình trạng bổ nhiệm cán bộ “đúng quy trình” nhưng không bảo đảm tiêu chuẩn, năng lực vẫn là vấn đề nhức nhối; việc trọng dụng người tài có lúc, có nơi vẫn thiếu sự sòng phẳng, chưa thực sự công bằng. Đó là chưa kể, ở một số cơ quan, đơn vị đã xảy ra tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm cho cấp dưới, khi khen thưởng thì nhận thành tích từ trên xuống dưới nhưng khi xử lý sai phạm thì “trên nhẹ, dưới nặng”.

Minh chứng như tại Bạc Liêu, với đam mê nghiên cứu khoa học, đồng chí Dương Văn Ngô, Trưởng phòng Kỹ thuật Trung tâm Giống nông nghiệp Bạc Liêu (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bạc Liêu) và một số cán bộ ở trung tâm đã nghiên cứu thành công giống lúa BL9. Khi giống được lưu hành, UBND tỉnh đã tặng bằng khen tập thể và cá nhân anh Ngô. Đồng chí Nguyễn Trung Hiếu, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bạc Liêu chia sẻ: “Thực tế trong lĩnh vực nông nghiệp, cán bộ rất vất vả nhưng cơ chế động viên, khích lệ chưa thật xứng đáng với công sức bỏ ra. Chỉ xét ở trường hợp đồng chí Dương Văn Ngô, nếu ở doanh nghiệp, với việc nghiên cứu thành công giống lúa chất lượng như BL9 thì anh sẽ được khen thưởng, đãi ngộ xứng đáng. Nhưng trong khu vực công thì bản thân anh chỉ được nhận bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh, kèm số tiền 1,8 triệu đồng...”.

Xét ở khía cạnh khác, chiếc “gọng” đang “kìm hãm” sự sáng tạo của cán bộ còn nằm ở vai trò người lãnh đạo chủ chốt của từng địa phương, đơn vị... Thực tế, ngay tại Nghị định số 73/2023/NĐ-CP đưa ra quy định “Kế hoạch đề xuất đổi mới, sáng tạo của cán bộ được gửi đến người đứng đầu cơ quan sử dụng cán bộ để xem xét, quyết định”. Tuy nhiên, nếu người đứng đầu cơ quan nhận thấy những đề xuất đổi mới, sáng tạo không đúng quy định pháp luật thì rất có thể sẽ không cho phép triển khai. Hay như nghị định cũng quy định, cấp nào cho phép thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo thì người cho phép chịu trách nhiệm về việc phê duyệt đề xuất nên rất dễ nảy sinh tâm lý không ai dám làm...

Trung tướng Lưu Phước Lượng, nguyên Phó trưởng ban chỉ đạo Tây Nam Bộ, nguyên Phó tư lệnh Quân khu 9, cho rằng, đã là đổi mới, sáng tạo thì có thể đúng, có thể sai, có thể mang lại hiệu quả hoặc gặp thất bại. Vấn đề đặt ra là phải có cách đánh giá, nhìn nhận thực sự phù hợp. Với những cán bộ dám đổi mới, sáng tạo và mang lại hiệu quả, cùng với việc khen thưởng, biểu dương, các cơ quan chức năng cũng nên “có gan” cất nhắc cán bộ một cách tương xứng. Ngược lại, với những trường hợp đổi mới, sáng tạo, vì lợi ích chung nhưng không thành công, có sai sót thì cũng cần động viên, khích lệ cán bộ một cách phù hợp. Nếu ví Kết luận 14 như một chiếc chìa khóa thì những người lãnh đạo đứng đầu các cơ quan, đơn vị chính là người tra chiếc chìa vào ổ khóa, dẫn dắt cán bộ, đảng viên mở ra cánh cửa dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Từ những vấn đề nêu trên, để sức sáng tạo của cán bộ thực sự được “giải phóng”, để tinh thần “6 dám” trong đội ngũ cán bộ các cấp chuyển hóa thành hành động thì còn rất nhiều vấn đề đang đặt ra. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 73/2023/NĐ-CP; trước đó Bộ Chính trị ban hành Quy định số 117-QĐ/TW ngày 18-8-2023 về xin lỗi và phục hồi quyền lợi của tổ chức đảng, đảng viên bị kỷ luật oan đã đáp ứng được mong mỏi của đội ngũ cán bộ; đồng thời đây là những cơ sở chính trị, hành lang pháp lý rất quan trọng để các cấp triển khai thực hiện Kết luận 14 hiệu quả.